Fokusak

Agoten in memoriam

Marikita Tambourin, Maiatz, 2016 (euskaraz)

Mila urtez, XX. mende hastapena arte, euskal gizartearen bazterrean bizi izan dira agoteak. Gaizki definitutako kategoria, jatorri, ohitura pagano edo betetzen zituzten ofizioengatik baztertuak ziren jendeak biltzen zituena. Garai biziki luze horretan gezur eta diskriminazio ugari pairatu zituzten.

Agoten in memoriam [Agoten oroimenez] liburuan, Marikita Tambourin-ek historio hori berriz kontatzen digu, Garazi-Baigorri bereziki hunkitzen duten artxibo batzuetan oinarrituz.

Non aurkitu obra hau?

nbsp;

Le foncier au Pays basque : un territoire d'expérimentations

Benjamin Gayon. Elkar, 2016. (frentsesez)

Ipar Euskal herriko lurraren kudeaketa gai politiko nagusi bat da, aktualitatean maiz aipatzen dena.

Kezka ideologiko eta alderdikaririk gabe, Benjamin Gayon-ek tesi bat argitaratu zuen 2015an: Maîtrise foncière publique en zone littorale : les politiques de régulation foncière sur la côte basque française deitua [Lurraren kudeaketa publikoa itsasbazterreko eremutan : Frantziako euskal kostaldeko lurren erregulazio politikak]. Lan izugarria bat gaiaren historia biltzen duena, arlo horretan lan egin edo egiten duten egituren aurkezpenarekin, baina bereziki ondorio sozialei buruz, izan daitezen lurralde garapen eredu berri batzuen sorrera, edo Ipar Euskal Herriaren instituzionalisazioaren gaia.

Elkar argitaletxeari esker, lan horren bulgarizazio bat, 100 orriko formatu oso baina irakur errexago batean eskuragarri da.

Non aurkitu obra hau?

 

Errudun

Eric Dicharry. Maiatz, 2016. (euskaraz)

2012ko Hormatik hormaraino eta 2014ko After Banksy bildumen ondotik, hona Eric Dicharry-ren hirugarren lana : Errudun, beti Maiatz argitaletxearekin plazaratua.

Estilo moderno batean, Internet kulturaz beteta, noiztenka slam musikatik hartutako erritmoz osatua, Eric Dicharryk bere gogoetak – eta probokazioak – zabaltzen dizkigu idazketa eta autorearen mitoari buruz.

Non aurkitu obra hau?

 

Ipar Euskal Herria iruditan

Juantxa Egaña, Iñaki Lekuona. Mediabask Elkartea, 2016

Euskal Herria 1870-1970, cien años en imágenes = ehun urte iruditan obran Euskal Herri osoari buruzko argazki bilduma bat plazaratu ondoan, argazkilari eta dokumentalista den Juantxo Egañak eskaintzen digu, Iñaki Lekuonaren laguntzarekin, bi tomotan zatitzen den dokumentala, Ipar Euskal Herria XX. mendean argazkitan deskubritzeko.

Lehen tomoak 1901 eta 1940 urteen arteko garaia aipatzen du. Iparraldeko gertakari nagusiak ilustratuak dira, bi mundu gerrak, mugimendu sozial, kultural  edo politikoak, baita ere euskal gizartean eragin dituzten ondorioak.

Bildutako argazkiak funts publiko edo pribatuetarik heldu dira, izan Euskal Herri, Frantzia, Estatu Batuak edo Australiatik… Argazkiak euskarazko, frantsesezko eta espainolezko azalpenez osatuak dira, irudien testuingurua argitzen dutena.

Audrey Farabos – Baionako Euskal Museoa

1. tomoa
Le Pays basque nord en images : La vie entre deux guerres (1901-1940)
Ipar Euskal Herria iruditan : Gerren arteko bizitza (1901-1940)

Non aurkitu obra hau?

2. tomoa
Le Pays basque nord en images : De l’ombre à la lumière
Ipar Euskal Herria iruditan : Itzalpetik argitara (1940-2000)

Non aurkitu obra hau?

Pipe, chien

Francis Jammes. Le festin, 2016. (frantsesez)

Pipe zirku xakur bat da, baina “zirku deitoragarri” batekoa, eta handik ihes egitea erabakitzen du. Oinarri horretarik Francis Jammes (1868-1938) olerkariak sortu zuen umore-ipuin filosofiko, bukoliko eta kasik autobiografiko hau, irakurlea Hazparnetik Biarritzera eramaten duena, Baionatik pasatuz, “autore izan zitekeen, ez baitzekien ez irakurtzen ez idazten” xakur horren atzetik.

Olerkiaren oroimena ez galtzen uzteko, Le festin argitaletxeak 1933ko eleberri hori berrargitaratzea erabaki du, Jacques Le Gall-en aitzin-solas batekin.

Non aurkitu obra hau?

 

Txinara bidaia

Béka, Marko. Harriet, 2016 (euskaraz)

Luzaz komikigile gisa ezagutua, (Justin Hiriart, Ortzadarreko belarra...), Gregorio Muro Harriet-ek abentura berri bat abiatu du bere argitaletxea sortuz, bere izenean, komiki eta eleberri grafikoa, euskaraz edo espainolez, haurrentzat eta helduentzat, zabaltzeko asmoz. Aukera beretzat bere titulu propio historiko batzuen barrargitaratzeko, baita ere beste euskal artista batzuen lan zabaltzeko, adibidez, Markorenak.

Txinara bidaia Markok ilustratutako eta Béka bikoteak idatzitako Voyage en Chine (Bamboo argitaletxea) komikiaren itzulpena da, Txina deskubritzea saiatzen diren hogeitahamar bat urteko bi gazteen abentura humoristikoen taulen bilduma bat.

Ikus ere, bilduma berean, Indiara bidaia (Voyage en Inde)

Non aurkitu obra hau?

 

In search of Catalina de Erauso : the national and sexual identity of the Lieutenant Nun

Eva Mendieta. Center for Basque studies, University of Nevada, Reno, 2009. (en anglais)

In search of Catalina de Erauso : the national and sexual identity of the Lieutenant Nun

Anitzek Catalina aurten deskubritu dute Baionan, Donostian eta Donibane Garazin aurkeztutako Katalina de Erauso pastoralaren bidez… Ohiz kanpoko pastorala bat bere süjeta bezala, bere heroia, gizon ala emazte, nola jakin… baina axolatu gabe nehor uzten ahal ez duen istorio eta pertsonaia berezi hori…

Irakur daiteke Catalinaren bizia berak kontaturik, espainolez edo frantsesez, José Maria de Herediak itzulia eta 2001an argitaratua La Nonne Alferez tituluarekin. Irakur daiteke ere Florence Delay-ren Catalina, enquête. Edo Eva Mendietaren lanean murgil daiteke ere. Nevadako Renoko unibertsitateak ingelesez argitaratutako lan horretan, soziologo eta Indianako unibertsitateko irakaslea ez zaio lotzen Catalina de Erausoren (1592-1650) biziaren “eleberriari”, baina haren nortasuna edo nortasunei. Haren nortasun nazionalari lehenik. Catalina euskalduna zen. Espainian Hego Amerikan bezala (non bizi izan den, lan egin eta borrokatu duen gizon nortasun batekin hogei bat urtez) haren gizarteratzea eta bere buruaz sortzen zuen irudiarendako elementu garrantzitsua izan da. Haren sexu nortasuna, ondotik: fisikoki emazte, baina sozialki gizon, luzaz ezkutatu du bere emetasuna, bukaeran onartu bazuen ere, memento berean Aita Saindua berarengandik lortuz  gizon nortasuna betirako atxikitzeko baimena…

Ilustrazio eta bibliografia mamitsu batez osatua, Eva Mendietaren liburuak Catalina de Erauso eta 17. mende euskal eta hispanoamerikarrari buruz ikuspuntu berri bat ekartzen du.

Irakurtzeko ere:

Nicole Mounier  - Paue eta Aturriko unibertsitate liburutegiak

Non aurkitu obra hau?

Bilaketa

Dokumentu bat bilatu

Artikulu bat bilatu