Fokusak

Eta galtzen bagara, zer?

Egoitz Zelaia. Elkar, 2016 (euskaraz)

Bi urteetarik behin, Elkar liburudendak, Elkar fundazioak eta Euskal Kultur Erakundeak Gazteluma literatur sorkuntzarako burtsa zabaltzen dute, Iparraldeko autore gazte baten lana argitaratzeko xedearekin.

Aurten Egoitz Zelaiak (1982, Hendaia) du saria eramaten. Hendaiarra, bertsolari gisa jadanik ezaguna, lehen aldiz idatziaren munduan murgiltzen da Eta galtzen bagara zer? liburua plazaratuz: zortzi ipuinen bilduma bat, urrun baina loturik diren zortzi pertsonaien inguruan. Urruntasun eta hurbiltasun horrek zortzi ipuinak eleberri baten zortzi kapitulu gisa irakurtzera eraman daiteke.

Non aurkitu obra hau?

 

Zurrunbidea

François Sureau. Utriusque Vasconiae, 2015(bi bertsio : euskjaraz eta frantsesez)

80ko hamarkada hastapenean, doi-doia 25 urterekin, François Sureau Estatuko Kontseiluan eta errefuxiatuen errekurtso komisioan sartzen da. Francoren heriotzaren ondotik Espainiak demokraziaren bidea hartzen duelarik, euskal errefuxiatu baten babes politikoaren eskaera lantzen du. Frantses eskubidea oinarritzat hartuz, eta Euskal Herriaren testuinguru politiko eta historikoa ezagutu gabe, goi-funtzionario gazteak gizon horri babes politikoa onartzearen kontra mintzatzen da. Baina bere txostenak eraginen duen erabakia eta haren ondorioak buruan erabiliko ditu juristak bere lan ibilbide osoan.

Bere bizi profesionalaren gertakizun labur horretaz, François Sureau-k kontakizun intimo, labur eta bipil bat atera du. 2013an frantsesez Gallimard argitaletxeak argitaratua, Maite Berrogain Ithurbidek euskaratu du.

 Emilie Gangnat – Baionako mediateka

 Non aurkitu obra hau?

 

Justin Hiriart

Gregorio Harriet Muro, Francisco Fructuoso. Erein, 2016 (euskaraz)

Justin Hiriart

80ko hamarkadan, euskal komikigintzak bere oren ospetsuenetarik bat ezagutu zuen, Justin Hiriart kapitainaren bale arrantzaleei esker. Harriet eta Fructuosoren serieak, historia, gerlak, kuraia eta abenturak nahasten dituenak, arrakasta mundiala izan zuen eta hizkuntza andana batetan itzulia izan zen.

Hastapenean euskaraz Ipurbeltz aldizkarian argitaratua bazen, seriea 5 liburukiz osatua da, horietarik 3 baizik ez direlarik album formatuan argitaratuak izan (frantsesez, Glénat argitaletxeak 5en itzulpenak argitaratzen zituelarik). Hutsune bat orain zuzendua Erein argitaletxeak edizio osoa plazaratzen baitu 2015an. Justu behar den mementoan haur belaunaldi berri baten irudimena elikatzeko.

Non aurkitu obra hau?

 

Baiona Ttipiko piratak

Uxue Alberdi, Patxi Pelaez. Elkarlanean, 2015. (euskaraz)

Baiona ttipiko piratak

Beren abenturen 6. alean, Lur eta Ametsek Euskal Herriaren historia (hurbilegitik) ezagutzen segitzen dute. Oraikoan, 17. mendeko Baiona Ttipian dira, Pariseko dama handi eta lekuko jauntxo baten arteko ezkontzara abian, han banatuko diren txokolateak aitzinetik amestuz.

Baina, jantzi dotoreen egiteko oihal egoki baten bila, portura hurbilduko dira, eta Baionako portuan, 17. mendean, badira… Piratak!

5 urtetik goiti.

Non aurkitu obra hau?

 

Le temps des trahisons

Eric Mailharrancin. Elkar, 2015. (euskaraz)

Le temps des trahisons

Hamabi urte Le refuge d’Iparla eleberriko gertakarien ondotik, Eric Mailharrancin-ek asmatutako pertsonaiek abentura berriak bizi dituzte. Denbora iragan da, baina ez ditu arazo guziak konpondu. ETAk borroka armatua berpizteak, tentsio politikoak inarrosi ditu, mesfidantza iratzarri, baita ere… traizioak.

Familia enpresa baten kudeaketaren, protagonisten gorabehera sentimentalen eta borroka politikoaren errealitate gordinaren artetik, Munduko xoko tipia den Euskal Herri honek bere bidea segitzen du, Eric Mailharrancin-ek zehazki kontatzen segitzen duen bezala.

Non aurkitu obra hau?

 

Ultimes Déchets

Itxaro Borda. Maiatz, 2015. (elebiduna)

Amaia Ezpeldoi, Itxaro Bordak asmatutako detektibea, Bakean ützi arte (1994), Bizi nizano munduan (1996), Jalgi hadi plazara (2007) edo Boga boga (2012) eleberrien heroia, argitara itzultzen zaigu 2015an, misio zehatz batekin: Hazparneko Hazketa hondakindegiaren jakinarazitako hesteak zer gordetzen duen argitu (eta zergatik gorpu zatiak han aurkitzen diren ulertu).

Gaurko gaiei lotua (Charlie Hebdo, Hazketa afera 2010an...), Itxaro Bordaren eleberri berria, autorearen erritmo bizia, kritika soziala eta usaiako umore kitzikariarekin berriz lotzen dena, Maiatz argitaletxearen bidez agertu da, argitalpen elebidun batean (ezkerreko orria frantsesez, eskuinekoa euskaraz).

Ikus Itxaro Bordaren elkarrizketa argitalpen elebidun baten hautuari buruz berria.eus gunean:

Non aurkitu obra hau ?

 

Gabriel Aresti BioGrafikoa

Adur Larrea. Erroa argitaletxea, 2015. (euskaraz)

Gabriel Aresti (1933-1975) bere belaunaldiko olerkari handienetariko bat da. Frankismoaren garaian, olerki sozial eta iraultzaile bat defendatzen du. Hizkuntza moderno eta forma berritzaile baten bidez, obra hiritar eta humanista  sortzen du. Polemista minkorra, langile mundutik hurbil, edozein injustiziaren kontra borrokatzeko prest,  intelektual garaikide  anitz bere kontra ezarri ditu, baina bere heriotzaren ondotik, utzi duen obra aho batez goretsia izan da.

Bere heriotzatik 40 urte berantago, Adur Larrea alde anitzeko artista (ilustratzaile, koloreztatzaile, umore marrazkilari edo 3D animatzaile) olerkariaren familia edo hurbilekoak behin baino gehiagotan ikusi ditu, bizi labur baina aberats hori 100 orriko eleberri grafiko batean eskaintzeko.

Non aurkitu obra hau?

 

Animalien ihauteria

Camille Saint Saëns, Paxkal Indo,  Txomin Larronde. Livre-DVD, ZTK diskak, 2014. (euskaraz)

Animalien ihauteriaCamille Saint-Saëns-en Carnaval des animaux obrako animaleek Euskal Herriko ihauterietako pertsonaiak gurutzatzen dituztelarik, gaziki ulertze gorabeheratsu eta arraro batzuk agertzen dira, Paxkal Indoren lumak eta Txomin Larronden marrazkiek poliki kontatzen dituztenak.

Liburuarekin betan, izen bereko ikusgarriaren DVDa aurki dezakezue, 2013an Baionako antzokian grabatua, Katia eta Marielle Labèque ahizpen pianoak, Oreka TXko txalapartak eta Euskadiko orkestra sinfonikoaren bakarlariek Saint-Saëns-en sorkuntza  berrinterpretatzen dutelarik.

Non aurkitu obra hau?

 

Du rire au rite - Le discours des mascarades au Pays Basque

Éric Dicharry. L’Harmattan, 2012. (frantsesez)

Du rite au rire

Euskal Herriko probintzia ttipienean, Xiberoan, maskaradaren ohidura aitzina badoa. Erritu antolatu eta planifikatu bat, sorkuntza eta askatasuna aldi bat irekitzen duena.

Éric Dicharry antropologoak bere tesiarendako, hemen argitaratzen duena, inauteri horien ahozko testuak aztertu ditu. Erakusten digu nola ohidurazko adierazpen forma bizki zehatz eta oroimen kolektiboaren begiratzaile horrek hitza askatzen duen, kritika eta aldarrikapena baimenduz, baita ere umorea eta terapeutikoa izan daitekeen irria.

Non aurkitu obra hau?

 

File, Ramuntxo

Pierre Lodi. Gatuzain, 2015. (frantsesez)

1897an, Pierre Loti Ramuntcho argitaratzen du, arrakasta handiko eleberria non aurkezten duen, Ramuntcho eta Gracieuse-en amodio ipuinaren bidez, Euskal Herri bukoliko, exotiko eta idealisatu bat.

2015an, Pierre Lodik (anonimo gelditu nahi duen autore baten ordu oneko ezizena) argitaratzen du File, Ramuntxo, eleberri bat non aurkezten duen, Ramuntxo eta Graziren amodio ipuinaren bidez, Euskal Herri noiztenka bukoliko eta exotiko, beti erreala eta inoiz idealizatu bat. Kontrabandisten "gaueko lanaren" erromantismoal ETAko komando eta infiltratutako poliziaren klandestinitateari lekua uzten dio, loretan diren Itsasuko gereziondoen magia Ezpeletako biperren marketing-aren gibelean gordetzen da, pilotari eder eta harroak surflariekin bekoz beko jartzen dira, eta 19. mendeko estilo deskribatzaile eta loretsua Lodiren pertsonaien lehen pertsonako diskurtso zuzenak ordezkatzen du.

Ramuntchoren idealizazio eta prentsa artikul zenbaitzuen diabolisazioaren artetik, Pierre Loti kontatzen digu - eta galdekatzen - bere errealitatea.

Non aurkitu obra hau?

 

Bilaketa

Dokumentu bat bilatu

Artikulu bat bilatu