Anton Abadia (1810-1897)

Baliteke Anton Abadia Euskal Herriak ezagutu duen jakintsu handiena izatea. Dublinen sortua 1810an, aita zuberotar eta ama irlandar batengandik, hamar urte ditu familia Parisera badoalarik. Sorbonan, Historia naturalaren museoan, eta Frantziako Kolegioan gai desberdinak ikasten ditu : zientziak, eskubidea eta hizkuntzalaritza.

Anitz bidaiatzen da, Brasilera lehenik, magnetismoa eta geodesiari buruzko ikerketak eramateko, eta Etiopiara bereziki non hamabi urte pasa dituen eta non azterketa garrantzitsuak kartografia, geografia, arkeologia, etnologia eta linguistika gaiei buruz egiten dituen. Astronomia-zale, Norvegia, Gaztela eta Aljeriaran ibiltzen da eguzki eklipseen aztertzera, edo Haitira Artizarra eguzkiaren aitzinean pasatzea ikertzera.

Bere lanek bere garikideen baitan arrakasta handia dute, eta Anton Abadia jakintza elkarte anitzeko kide da : Longitudeen bulegoa, Geografia jakintza elkartea, Antropologia jakintza elkartea edo Filologia jakintza elkartea. Ohorez estalia izan da : Geografia jakintza elkarteko urrezko eta zilarrezko medailak, Arago medaila, Ohorezko legioa, Hendaiako auzapez, Linguistika jakintza elkarteko lehendakari, Geografia jakintza elkarteko lehendakari, eta bereziki itzal handiko zientzia Akademiako lehendakaria 1892an.

1897an zendu da, haurrik gabe. Handios eta atipikoa den Abbadia jauregia zientzia akademiari ondoriotasunez utzi dio, eta Euskal herritarrei beste gisako ondare bat.

« Euskaldunen aita »

Nahiz eta Irlandan sortu, gaztaroa Parise eta Tolosa artean iragan, eta bidaiari handi gisa bizi izan, Anton Abadia Euskal Herriari biziki atxikia da. Hizkuntza, lehenik,funtsezkoa zaio. 1836an, 26 urtetan, Agosti Xahorekin batera Etude grammaticales sur la langue euskarienne (Gramatika ikerketa euskal hizkuntzari buruz) argitarazten du. Gai horren lantzen segituko du hil arte, besteak beste Luis Luziano Bonaparte printzearekin.

Bizki gogoko ditu ere lurraldea, herritarrak eta ohiturak, mito apur bat gehitu arte, bere karneta batean idatzi zuenak agerian uzten duen bezala : “Guhaur, euskaldunok, sekretu bat gara, ez gara beste herrien antzekoak, gure erroez harro, eta ohitura nazionalez beteak. Sortzaile bat baldin badugu, lehen arbaso bat, Adam da”.

Harentzat, azken mende bukaeran iritsitako estatu-nazioaren kontzeptuak, podereak Parisen zentralisatzeak, eta 1789 iraultzaren eraginek, arriskuan ezartzen dute euskal nortasunaren biziraupena. Horregatik, “euskal bestak” sortuko ditu, finantzatu eta garatuko dituenak, haiek parte handi bat hartuko dutelarik euskal harrotasunaren berpizkundean. 1892an, ohorezko makila bat eskuratuko du eta “euskaldunen aita” ohorezko goitizena mende erdi batez eramandako obra horrentzat.

Eliza-bestetatik euskal bestetara, lore jokoetatik pasatuz

Urruña 1851

Anton Abadiak antolatu duen lehen “euskal besta” Urruñan iragan da, 1851ko irailaren 8 eta 9an, “Eliza-besta” izenarekin. 600 libera prima banatu zituen pilota partida irabazleen sariztatzeko.

 

Urtez urte luzatua, besta pixkanaka garatu da, beste sariketa batzuk egitarauan sartuz, bereziki bertso lehiaketak, izan dadin bertso-paperena (bertso idatziak) edo bat-bateko lehiak. Okzitanian 14. Mendetik egiten ziren lore-jokoez inspiraturik zeingehiagoka horiek mende hartako bertsolari hoberenak bilduko ditu (Oxalde, Martin Halsouet, Zalduby, Larralde, Elissamburu…). Epai-mahaia ere izen ospetsuz osatua zen, kasik 40 urtez ezin kenduzkoa izan den Jean-Pierre Duvoisin kapitainaren inguruan bildurik.

Sara, 1867

1867an, besta Saran antolatua da. Banatutako sariak hauek dira:

  • 1. Eskualdun makila bat, zilarreztatua, eta untza bat urre, koplak hobekienik moldatu dituenari
  • 2. Untza bat urre, laster-koplari hoberenarentzat ;
  • 3. 400 libera, errebote partida irabaziko dutenei;
  • 4. Untza bat urre, pilotari hoberenari, irabazle ala galtzaile izanik partida horretan ;
  • 5. Untza bat urre, eta zetazko gerriko bat, euskaldun plekari hoberenari ;
  • 6. Hirur prezio, lehena 1. 50 liberakoa, bigarrena 30 liberakoa, Urruñatik, Askaindik, Saratik eta Beratikako behi gorri esnaldun bi hoberenentzat ; eta hirugarrena 20 liberakoa, toki beretikako migarik ederrenarentzat.

 

 

Maule, 1880

1880an, besta “Uscaldun Jey handiac” izen berriarekin Maulen iragaten da, Abadiaren familiako jatorrizko probintzian. Urruñan edo Saran abiatutako bidea segitzen du (zehaztua da, ttipiz, dataren gainekaldean : “Eliza bestaren estacuruz”), baina egitaraua 4 egunetan banatua beste maila batekoa da. Aurki daitezke, besteak beste :

  • Musicazco jeya
  • Zuci-arguiekilanco paseyia
  • Neurt’hitzetan zoinobencaco garhait-sariaren emaitza
  • Uscaldun dantzac
  • Uscaldun bal handia, ARGUI ELETRICOAREKI
  • Pelota Partida Handia Arrabotian
  • Mouthico gazten lasterca – barraca
  • Mouchico Jauciac
  • Artificiozco su icigarri bat
  • Behi eznadunen zoinhobenca
  •  …

 

 

Durango, 1885

Apurka, Anton Abadiak besta horiek, alegia lore-jokoak, herriz aldatuz antolatuko ditu, Euskal herri osoan. Horra nola 1885an Durangon den. Egun horietako egitarauak zehazten ditu banatuak izan diren 18 bertso sariak (barne Kantachoa jaialdi euskarazkoen asmatzalle Mr. D’Abbadie-ri ezarrigarria antz erritar bateri kanturako), musika sorkuntzarako bost sariak eta pintura edo marrazketarako lau sariak.

Donibane Garazi, 1894

1894an, Donibane Garazik ditu “Euskal besta handiak” aterpetzen. Afixa frantsesez ere inprimatua da, seguraski euskaldunak ez direnei zuzendua, euskal kulturaren aberastasuna partekatu eta zabaltzeko asmoz. Usaiazko pilota partida eta bertso lehiaketak aurkitzen dira, sariketa ugari (irrintzina lehiaketa, pegarrekilako lasterketa, behi esnedunen lehiaketa, mutil gazteen lasterketa…), modernitatea (aerostato baten jaurtitzea, argiztatze elektrikoa), eta ohiturak (maskarada).

 

Azkaine, 1900

1897an Anton Abadiaren heriotzak ez du bere obra gelditu, eta sortu dituen ohizko besta horiek jarraituko dute, etorkia zuzenean, hogeita hamar bat urtez. 1900eko Azkaingo afixaren titulua “Hendaiako Anton Abadia zenak sortutako euskal jokoak” horren lekuko da. Agertzen den bigarren “Andre Dena Maria egunetako besta” tituluak atea irekitzen du ondotik gertatuko direnei: herriko bestak, urtero egiten direnak, gaur egun oraindik Anton Abadiaren hatza atxikitzen duten egitarauekin.

 

Azpeitiako euskal bestak, 1893an

1893an, euskal besta horiek Azpeitian iraganen dira, Gipuzkoan. Charles Bernadou, Baionako historialari eta politikariak toki onetik parte hartu ahal izan du. Bere harat-hunatak Azpeitia – Les fêtes euskariennes de septembre 1893 (Azpeita – 1893ko iraileko euska bestak) liburuan argitaratu ditu 1894an.

Besta horien testuingurua oroitaraziz hasten da:

« (…) Et l'occasion est venue s'offrir le samedi 9 septembre, doublement attrayante, puisqu'au plaisir de faire un second voyage tra los monte en aimable compagnie se joignait pour nous la joie d'assister enfin à ces fêtes euskariennes organisées depuis quarante ans et plus par notre illustre compatriote, M. Antoine d'Abbadie, tantôt dans l'une, tantôt dans l'autre des localités des sept provinces basques de France et d'Espagne.

“(…) Eta aukera eskainia izan zait irailaren 9an, bitan erakargarria, zeren bigarren bidaia tra los monte konpainia onean egiteko plazeraz gain, Anton Abadia jaunak, gure herrikide ospetsuak, berrogei urte eta gehiagoz Frantzia eta Espainiako zazpi euskal probintzietako herri batan ala bestean antolatzen dituen euskal bestetan parte hartzeko loria gehitzen baitzigun.

On sait le noble but poursuivi par le châtelain d'Abbadia : exciter chez tous les Basques le vif amour de leur pays natal, de leurs usages, de leurs jeux, de leurs chants si originaux; maintenir les traditions des poètes euskariens, de ces improvisateurs si féconds, de ces danseurs et de ces joueurs de pelote aux allures si vives, si harmonieuses.

Abadiako jauregiko jaunaren helburu laudagarria ezaguna da: beren sorterri, ohidura, joko eta hain bereziak diren kantuengan euskal herritar guzien amodioa piztu; euskal olerkarien, inprobisatzaile hain emankorren, dantzari eta itxura hain biziko eta pilotari ederren ohidurak atxiki.

On sait aussi quel éclat ont eu ces fêtes dès le début à Urrugne, puis à Sare, puis par-delà les Pyrénées; et, pour ne rappeler que les dernières, nos lecteurs n'ont pas oublié le concours et les applaudissements qui saluèrent l'année dernière les fêtes de Saint-Jean-de-Luz.

Hastapenetik Urruñan besta horiek izan duten distira ezaguna da, ondotik Saran, eta ondotik Pirinioez haraindikoa ere; eta, azkenak baizik ez aipatzeko, irakurleek ez lukete ahantzia Donibane Lohizuneko bestak alaitu zituzten zeingehiagoka eta txaloek.

Cette année c'est à Azpeitia, au fond du Guipuzcoa, dans l'une des plus riantes vallées du Pays basque espagnol, qu'elles ont eu lieu les 10, 11 et 12 septembre. Et là, comme partout, nos Basques, Français et Espagnols, ont chaleureusement fraternisé et porté aux étoiles leur illustre compatriote Don Antonio Abbadia !

Aurten Azpeitian, Gipuzkoa zolan, Euskal Herri espainolaren ibar airosenetariko batean, irailaren 10, 11 eta 12an iragan dira. Et han, denetan bezala, gure euskaldunak, frantses ala espainol, kartsuki haurridetu dira, eta beren herrikide ospetsua den Don Antonio Abbadia goraipatu!

 (…) »

(…)”

 

Gero orenez oren ikusi ahal izan dituen guziak kontatzen ditu. Hona besten lehen egunaren kontakizuna.

 « Le lendemain, dimanche, premier jour de la fête, la charanga parcourt la ville dès les premières heures, jouant l’Euskaro casero, pas redoublé avec accompagnement de tambour, fort harmonieux;

“Biharamunean, igandearekin, bestaren lehen egunez, txarangak herria goizean goiz zeharkatzen du, Euskaro casero jokatuz, danborrek lagundurikako urrats bikoiztua, biziki polita.

(…) A dix heures et demie le cortège, maire en tête, se rend à la Casa Consistorial et préside aux premiers jeux du haut du balcon.

(..) Hamarrak eta erditan, jende lerroa, auzapeza buru, Casa Consistorial-era badoa eta balkoitik lehen jokoak manatzen ditu.

Mais tout d'abord, et sur les indications de M. d'Abbadie, il est procédé à la nomination des trois juges du premier concours : pour ce faire, trois jetons ou haricots blancs sont jetés dans une urne, mêlés à des jetons ou haricots noirs; chacun des assistants qui ont témoigné le désir de prendre part à l'élection et dont la liste a été préalablement dressée, tire à son tour un haricot, et les trois qui ont tiré les trois haricots blancs nomment les trois juges : en cas de partage des voix entre les électeurs, les juges sont tirés au sort.

Baina lehenik, eta Abadia jaunaren argibideen arabera, lehen lehiaketako hiru epaileen izendapena egiten da: horretarako, hiru tanto edo ilar zuri kutxa batera botatuak dira, tanto edo ilar beltza batzuei nahasiak; hauteskundean parte hartzeko gogoa jakin arazi duen ikusle bakoitzak, aitzinera zerrendaturik,  ilar bat bere aldi tiratzen du, eta hiru ilar zuriak tiratu dituzten hiruek hiru epaileak izendatzen dituzte:  hautesleen bozak zatituak badira, epaileak ausaz aukeratuak dira.

Cette curieuse cérémonie empruntée par M. d'Abbadie aux usages des anciennes paroisses du Pays basque, et notamment de Biriatou, se répètera avant chaque concours, et chaque fois les juges seront différents.

Zeremonia arraro hori Abadia jaunak Euskal herriko lehengo parrokien ohituretatik bildua du, bereziki Biriatukoari, eta lehiaketa oro aitzin errepikatuko da, eta aldi oro epaile desberdinak izanen dira.

Le concours des coureurs (lasterkaris) commence entre dix concurrents tous pleins de feu et d'entrain, trop de feu même, car l'un d'eux se casse malheureusement la jambe. Les coureurs ont à faire un assez long parcours, dix fois la longueur de la place, du péristyle de la Casa Consistorial au bord de l'Urola, aller et retour. Chaque coureur doit, à chaque tour, prendre une pomme dans un panier au bord de l'Urola et la porter à un autre panier sous le péristyle. Le vainqueur est Arrozpide, le plus âgé des concurrents, un aizkorralari (bûcheron) de la haute montagne, vigoureux et élancé; il reçoit tout joyeux les 60 francs en or ; le second prix (30 francs) est gagné par Manuel Aizpuru d'Azpeitia, et le troisième (10 francs) par Francisco Echeberria, d'Elgoïbar.

Lasterkarien zeingehiagoka hamar lehiakideren artean abiatzen da, denak bizi biziak, gehiegi ere, batek maluroski zangoa hausten baitu. Lasterkariek ibilbide aski luze bat egin behar dute, hamar aldiz  plazako luzetasuna, Casa Consistorialeko peristilotik Urola hegira, joan jina. Lasterkari bakoitzak, itzuli oro, sagar bat hartu behar du Urola hegiko saski batetik, eta peristilopeko saski batera eraman. Garailea Arrozpide da, lehiakide zaharrena, goi mendiko aizkolari bat, indartsu eta lerdena; biziki alai eskuratu ditu urrezko 60 liberak; bigarren saria (30 libera) Azpeitiko Manuel Aizpuruk eraman du, eta hirugarrena (10 libera) Elgoibarreko Francisco Echeberriak.

La course est suivie de la première partie de pelote, le jeu entre tous aimé de nos Basques : c'est une partie de blaid à mains nues entre deux enfants d'Azpeitia, Ignacio Alberdi et José-Maria Beriztain, et deux Azcoitians, Modesto et Javier Larranaga ; les points sont chaudement disputés sous un soleil ardent que M. d'Abbadie tout le premier brave avec une intrépidité juvénile et qui rappelle le voyageur en Ethiopie. Tout le monde admire le coup d'œil, l'adresse, l'étonnante agilité de ces jeunes gens; mais à une heure et demie ils sont ex-æquo à 33 points sur 40 et à bout de forces. D'un commun accord, le jury partage le prix de 80 francs entre ces vaillants.

Lasterketaren ondotik lehen pilota partida iragan da, gure euskaldunek denen artean gehien maite duten jokoa: esku huskako pleka partida bat da, Ignacio Alberdi eta José-Maria Beriztain, Azpeitiko bi semeak eta Modesto eta Javier Larranaga azkoitiarren artean; puntuak kartsuki borrokatuak dira, eguzki samin baten pean, Abadia jaunak lehenetarik desafiatzen duena Etiopiako bidaiaria oroitarazten duen gazte ausartziarekin. Gazte horien begi kolpea, trebetasuna eta zalutasun harrigarria denek miresten dute, baina oren bat eta erdi berantago 40etarik 33 puntutan berdin dira, eta leher eginak. Denen adostasunarekin epaimahaiak 80 liberako saria bihoztun horien artean banatzen du.

A quatre heures, sur la place de l'Ayuntamiento, couverte d'une foule tumultueuse et bruyante, avide d'entendre et de voir ses poètes populaires, a lieu le concours des koplakaris ou bersolaris (improvisateurs), dont la fécondité et la verve sont traditionnelles en deçà comme au-delà des Pyrénées. Six concurrents montent sur l'estrade, mais le tumulte grandissant toujours, on appelle nos bardes au balcon de la Casa Consistorial.

Lauetan, Ayuntamientoko plazan, jendetza dena zalaparta eta burrunba, eta bere olerkari herrikoiak ikusteko gosez beterik dagoelarik, koblakari edo bertsolari lehiaketa iragaten da, Pirinioen honaindi ala haraindikoek duten izpiritu eta elasturiarekin. Sei lehiakide oholtza gainera igotzen dira, baina nola zalaparta beti gora doanez, koplariak Casa Consistorialeko balkoira deituak dira.

La lutte commence, et bientôt trois des poètes se retirent. La lutte se circonscrit entre les trois autres : Pello Errota, le meunier d'Asteasu, déjà célèbre et vainqueur en maint combat, et deux paysans, José-Bernardo Otano, de Cizurquil, et Juan José Alcain, de Usurbil.

Lehia abiatzen da, eta laster hiru olerkari erretiratzen dira. Borroka beste hiruen artean tinkatzen da: Pello Errota, Asteasuko eiherazaina, jadanik famatua eta lehia hainbaten irabazle, eta bi laborari, Zizurkileko Jose-Bernardo Otaño eta Usurbileko Juan Jose Alcain.

On devine ce que, en Guipuzcoa comme en Labourd, deux paysans peuvent dire d'aimable à un meunier qui s'enrichit à leurs dépens ? Le meunier se défend et attaque à son tour. Est-ce sa faute si le grain qu'on lui apporte est maigre et de rendement médiocre ? Il ne peut cependant pas rendre trois fanegas de farine pour deux de bled ! Et toute la place, qui écoute en silence maintenant, accueille de ses rires et de ses applaudissements chaque couplet de huit à dix vers doucement chantonné.

Asma dezakegu, Gipuzkoan Lapurdin bezala, zein ele gozo bi laborarik beren bizkar aberasten den eiherazain bati erran ditzaketen? Errotazainak bere burua defendatzen du eta besteak erasotzen ditu bere aldi. Hobendun ote da, ekarria zaion bihia mehe bada eta guti ematen badu? Ezin ditu hiru fanegas irin itzuli bi zerealendako! Eta plaza osoa, orain ixiltasunean entzuten egonki, bere irri eta esku-zartez txalotzen ditu eztiki kantatu zortzi edo hamar puntuko bertso bakoitza.

Mais bientôt le ton de nos bardes s'élève, ils chantent les gloires du Pays basque et les liens d'indissoluble fraternité des sept provinces sœurs : Biscaye, Guipuzcoa, Alava, Navarre Haute et Basse, Labourd et Soule ; les chants enthousiastes se succèdent et se répondent, célébrant avec un fougueux crescendo l'union féconde de tous les Basques.

Baina laster koplarien doinua igotzen da, Euskal herriaren ospeak kantatzen dituzte, zazpi probintzi ahizpen anaitasun hautsezineko estekak: Bizkaia, Gipuzkoa, Araba, Goiko eta behereko Nafarroa, Lapurdi eta Zuberoa; kantu suharrak bata bestearen ondotik heldu dira eta elkarri erantzuten dute, crescendo kartsu batekin euskaldun guzien batze baliosa ospatuz.

Les applaudissements et les cris de la foule redoublent : Viva Pello ! Viva Pello ! c'est bientôt le cri dominant ; et en effet, par sa facilité d'improvisation, la grâce et aussi le piquant de ses traits, le meunier d'Asteasu l'emporte. Après délibération, les membres du jury lui décernent à l'unanimité le prix de 100 francs en or, tout en regrettant que ses deux concurrents, qui lui ont si fièrement tenu tête, ne reçoivent pas au moins un accessit couvrant les frais de leur voyage.

Txaloak eta jendeen oihuak gero ta ozenago dira: Biba Pello! Biba Pello! Laster nagusitzen den oihua da; alabaina, bat-baterako duen aisetasuna, bere izpien grazia eta ziztei esker, Asteasuko eiherazainak irabazten du. Deliberatu ondotik epaimahai kideek aho batez 100 liberako saria ematen diote, urrez, damutuz hain harroki aurre egin dioten beste bi lehiakideek, ez dutela bederen bide gastuen ordaintzeko zerbait eskuratu.

Cette première journée s'achève au Cercle catholique de Saint-Ignace, où nous trouvons une nombreuse et brillante assistance de dames et de demoiselles : les honneurs du Cercle sont faits avec une exquise courtoisie par le président, D. Antonio Alzuru, et les membres fort nombreux.

Lehen egun hau San Ignazioko sozietate katolikoan bururatzen da, non dama eta andereñoz osatu jendetza handi eta distiratsu bat aurkitzen dugun : Sozietatearen ohoreak , D. Antonio Alzuru lehendakariak, kortesia hauta batekin ditu egiten, andana handian diren kideekin batera.

Un orchestre au grand complet prélude, et la toile d'un gentil petit théâtre se lève sur vingt à trente chanteurs exécutant le beau zortziko de Yparraguirre, Nere maitiarentzat (à ma bien-aimée) ; violon et piano nous donnent des variations de Lucie, l'orchestre exécute diverses symphonies de D. Toribio Eleizgaray, l'organiste-compositeur, et enfin un trio d'amateurs joue une fine comédie, El Andalu mas templao, et chante avec verve et entrain une grâcieuse zarzuela (opéra comique), Música clásica de Chapi, qui nous rappelle, à s'y méprendre, le Maître de Chapelle. Les applaudissements et les bravos éclatent; mais à la fin tout le monde est debout entonnant le Guernicaco Arbola.

Orkestra oso-oso bat abiatzen da, eta antzoki ttipi eta xume baten erridaua altxatzen da, Iparragirreren zortziko eder bat Nere maitiarentzat ematen duten hogei edo hogeita hamar kantari agertuz; biolonak eta pianoak Lucie-ren bariazioak eskaintzen dizkigu, orkestrak D. Toribio Eleizgaray-en sinfonia desberdinak jotzen ditu, eta azkenik amatore hirukote batek komedia fin bat ematen dute, El Andalu mas templao, eta airez-aire eta gogotik Música clásica de Chapi zarzuela jokatzen, le Maître de Chapelle obra nahasteraino oroitarazten duena. Esku-zarta eta bibak zapartatzen dira ; baina bukaeran denak zutik dira Gernikako arbola kantatzeko.

Comme nous sortions du Cercle vers les onze heures, accompagnant M. et Mme d'Abbadie et M. le chanoine Adéma, nous sommes arrêtés sous le balcon d'une posada et du casino azpeitian par le chant monotone et doux de deux bersolaris, dont l'un est le fameux lauréat de l'après-midi. Les deux poètes se provoquent et se répondent par des strophes improvisées de huit à dix vers. C'est encore, et toujours, le Pays basque qu'ils chantent, ses jeux, ses antiques gloires, ses fueros et libertés tant aimés, avec une grâce et une verve - qui charment la foule amassée au bas des fenêtres : les applaudissements, comme toujours, couronnent le trait final de chaque strophe. Mais l'un des chanteurs a aperçu notre groupe : « Tais-toi donc, chante-t-il à son partenaire, tu bavardes et tu oublies de saluer l'illustre M. d'Abbadie, qui passe. – C'est bien plutôt toi qui oublies la politesse, réplique l'autre, car j'aperçois Madame d'Abbadie, sa digne compagne, et chez nous comme de l'autre côté des monts il faut toujours chanter : Honneur aux dames! » ? Bravo, bravo, Pello ! crie la foule. Et nos infatigables bersolaris ont continué jusque près de minuit, pendant que les serenos enveloppés de longs manteaux, la lanterne sourde à la main, chantonnaient : Las once y media, y nublado! »

Sozieteatetik atertzen ginelarik hamekak irian, Abadiako jaun andereak eta Adema kalonjarekin batera, posada eta casino azpeitian-eko balkoipean gelditzen gira, bi bertsolarien kantu monotono eta goxoa entzunik, bietarik bat arratsaldeko garaile famatua delarik. Bi olerkariak elkar kitzikatzen eta erantzuten ari dira zortzi ala hamar puntuko bertsoen bidez. Oraindik ere, betiere, Euskal herria dute kantatzen, bere jokoak, bere lehengo ospea, bere foruak eta askatasuna maiteak, leihopean bildu jendetza xarmatzen duten grazia eta elasturiarekin : esku-zartek, beti bezala, txalotzen dute bertso bakoitzeko azken puntua. Baina kantarietarik batek gure taldea ikusi du: “Ixil hadi, kantatzen du bere lagunari, kalakan ari haiz eta pasatzen den Abadia jaun ospetsua agurtzea ahazten duk. – Hi haiz bai jendetasuna urratu dukana, ihardesten dio besteak, ikusten baitut Abadia anderea, haren lagun duina, eta gure etxean mendiez haraindi bezala, beti kantatu behar diagu: Emazteei ohore!” Biba, biba Pello! Oihukatzen du jendetzak. Eta gure bertsolari nekagaitzek segitu dute ia gauerdi arte, beroki luzez jantzitako serenos-ek, gauargia eskutan, kantatzen zutelarik: Las once y media, y nublado!

 

Jose Bernardo Otaño eta Pello Errota bertsotan balkoi batean – Argazkia ostadar.net

Bibliografia:

Bilaketa

Dokumentu bat bilatu

Artikulu bat bilatu

Gure hautaketa