[...] Ce journal, dont l’influence sera certainement heureuse pour l’action euskarienne à Paris, n’est certes pas la première tentative réalisée pour unir nos compatriotes dans un but de philanthropie, de concorde et de tradition. [...]

 

Iturria: Pariseko Euskal Etxea

Ameriketan erbesteratzen ziren euskaldunen historia ezaguna bada, Frantzia iparrera orokorki eta Parisera bereziki zoatzin euskal mingranteena gutiago aipatu da liburuetan. XX. mende hastapeneko industriaren garapenarekin betan, euskaldunak andanaka frantses hiriburura joan ziren, besteak beste lanketa. Baina sorterria uzten zutenentzat, herrimina pairatzeaz gain, euskal nortasunari ezin uko egin eta ama hizkuntza erabiltzeko beharra sentitzen zuten lehentasunez. Preseski, Pariseko Euskal Etxeak ateak ideki aintzin 1956n, Pariseko euskaldunak jadanik elkartzen ziren talde guti-aski antolatuen baitan, elkar ezagutzeko eta laguntzeko.

Elgar-en lehen alea plazaratu bezain laster 1934ko uztailan (ikus Elgar Pariseko euskaldunen kazetaren bilduma numerizatua artikulua), kazetaren izpiritua argia zen: hiriburuan zeuden euskal talde ezberdinen berri eta batasun hedatzailea izan nahi zuen, bai eta ere bere sortzaileen ideia abertzaleen bozgorailua - maiz hego Euskal Herriko “anaiek” iradokia - eta euskal kultura goraipatzeko tokia, herrikoia ala jakituna: pilota, dantza, euskal hizkuntzalaritza, kantua…

  • Euskarazko testua ikusi

    Les Basques à Paris, Légarralde
    Elgar 1er numéro juillet 1934, page 1

    [...] Ce journal, dont l’influence sera certainement heureuse pour l’action euskarienne à Paris, n’est certes pas la première tentative réalisée pour unir nos compatriotes dans un but de philanthropie, de concorde et de tradition.
    Il m’est permis d’affirmer, en tout cas, qu’il provoquera la soudure nécessaire. […]

  • Voir le texte en français

    Euskaldunak Parisen, Légarralde
    Elgar 1.alea uztaila 1934, 1.orria

    [...] Kazeta hori, Pariseko euskalgintzarengain eragin baikorra izanen duena naski, eiki ez da bihotz-zabaltasuna, gogaidetasuna eta ohiturak bermatuz gure herrikideen batzeko lehen saialdia.
    Goraki erran dezaket, gisa guziz, baitezpadako tinkotasuna sortuko duela. [...]

Elgar sarea eta bere eragina

Elgar eta pariseko euskaldunen sare egituraketa

Elgar sortu baino lehenago, euskal-paristar jendartea kultur talde ezberdinen baitan biltzen zen. Euskaldunei baizik ez idekiak ziren hiru elkarte baziren garaian: Eskualduna 1912n sortua, Ikasleen Biltzarra eta Pariseko Euskalzaleen Biltzarra, biak 1933n sortuak. Hala ere, euskalzale guti edo aski berak itzuli-mitzuli ibiltzen ziren elkarte hauetan. Elgar kazetaren bultzatzaileak izanen ziren Paul Legarralde, Eugène Goyhenetche eta Orcasberro jaunak Euskaldunako kideak ziren hastapenean. Euskalduna-ren helburua orduan euskaldunen arteko harremanen tinkatzea zen. Baina euskal kultur proiektua haratago eramateko xedea piztu zitzaien Legarralde, Goyhenetche eta Orcasberrori eta ondorioz, Pariseko Euskalzaleen Biltzarra sortzea erabaki zuten. Zehaztekoa  da ere Ikasleen Biltzarra, Euskalzaleen Biltzarra eta Elgar helbide berean kokatuak zirela, hots Dragon karrikako hirugarrenean. Elgar berripaperak talde hauen ekintzen berri emateko parada eskaini zien azkenean. Bitartekari ofizialaren papera bere gain hartuz, Pariseko euskal sarea egituratzen lagundu zuen.

  • Euskarazko testua ikusi

    Les Basques à Paris, Légarralde
    Elgar 1er numéro juillet 1934, page 1

    [...] À Paris existent plusieurs groupements bascophiles.
    L’Eskualduna est le plus important. Il a un recrutement exclusivement basque et doit compter, sauf erreur, 500 ou 600 membres. Son activité est très grande. Il organise un bal tous les dimanches soirs à la Salle des Horticulteurs, des fêtes de nuit très courues et deux ou trois galas artistiques. En outre, il a un système très bien compris de dons pour naissances, mariages, enterrements et a créé un arbre de Noël pour les enfants basques et un envoi annuel de nos gosses au pays à prix réduit. Il possède un service de placement, une chorale très appréciée, un groupe de danseurs souletins et labourdins, une section sportive.
    Président : M. Besselère, de Ciboure.
    L’Ikasleen Biltzarra est de création récente. Il réunit les étudiants basques. Ceux-ci font des réunions, des causeries, des discussions d’ordre historique, linguistique, etc. Leur siège social est 3, rue du Dragon. Les présidents : Goyhenetche, d’Ustaritz, en 1933 ; Alamon, de Saint-Jean-Pied-de-Port, en 1934.
    L’Eskualzaleen Biltzarra (Section de Paris) n’est que le groupe parisien de la grande Société internationale d’études basques. Il a pour but de propager le culte de la langue  et de la culture basques. Conférences, cours de basque, concours pour les enfants, centre de liaison, salle de lecture, etc.
    Il est confortablement installé 3, rue du Dragon. Président : M. G. Lacombe, de l’Académie Basque, ancien président de la Société Linguistique.
    Voilà pour les groupements à recrutement purement racial. […]

  • Voir le texte en français

    Euskaldunak Parisen, Légarralde
    Elgar 1. alea uztaila 1934, 1. orria

    [...] Parisen euskalzale multzo bat baino gehiago daude. Eskualduna garrantzitsuena da. Soil-soilik euskal kide berriak hartzen ditu eta, oker ez bagara, 500 edo 600 lagun izan behar ditu. Antolatzen ditu dantzaldiak igande arrats guziz Horticulteurs gelan, arrakasta handiko gaueko bestak eta bi edo hiru gaualdi artistiko. Bestalde, sortzeen, ezteien edo ehorzketen kari emaitza sistema du, denek ongi barneratua, eta Eguberriko  besta sortu du euskal haurrentzat bai eta ere urtean behin haurtxoen herrira igortzea prezio apalean.
    Lanean kokatze zerbitzu bat, abesbatza estimatu bat, zuberotar eta laputar dantzari talde bat, kirol sail bat badauzka.
    Lehendakaria: Besselère jauna, Ziburukoa.
    Ikasleen Biltzarra berriki sortua da. Euskal ikasleak biltzen ditu. Bilkurak, solasaldiak, eztabaidak antolatzen dituzte historiaz, hizkuntzaz etab. Haien egoitza soziala Dragon karrika, 3.ean da.   
    Lehendakariak: Goyhenetche, Uztaritzekoa, 1933n; Alamon, Garazikoa, 1934n.
    Eskualzaleen Biltzarra (Pariseko saila) Eusko Ikaskuntzaren talde paristarra besterik ez da. Euskara eta euskal kulturaren gurtza hedatzea du helburua. Hitzaldiak, euskara kurtsoak, haurrendako lehiaketak, harreman gune, irakurketa gela, etab.
    Dragon karrikako 3.ean erosoki kokatua da. Lehendakaria: Euskaltzaindiako G. Lacombe jauna, Linguistika Elkarteko lehendakari ohia.
    Horra hor bakar-bakarrik arrazaren araberako kidetzentzat. [...]

Politika ere bai

Elgar kazetaren kutsu abertzalea ukaezina da. 1895ko uztailaren 31n Sabino Arana Goirik sortu Euzko Alderdi Jeltzailea alderdi politikoaren ideiengandik hurbil sentitzen ziren agerkariaren bultzatzaile batzu: Euskal Herri batua aldarrikatzen zuten. Horregatik, jatorri orotako irakurleen hunkitzeko gisan, kazeta hirueletan idatzia zen eta bai Euskadiko bai Nafarroako albisteak ere jakitera ematen zituzten « Noticias del País » gaztelerazko zutabeetan. Hala ere, zehaztu behar da garaian ikuspegi politiko horrek ez zuela Pariseko euskaldunen gehiengoa hunkitzen baizik eta goi mailako intelektual multzo bat.

  • Euskarazko testua ikusi

    La jeunesse basque devant l’avenir, E. Goyhenetche
    Elgar 1er numéro juillet 1934, page 2

    […] Nous avons confiance en l’avenir, nous avons foi en la destinée de notre peuple. Le Peuple Basque a une mission à remplir, nous en sommes sûrs ; cette mission, il la remplira. Notre devoir est d’y travailler de toutes nos forces, de tout notre cœur, pour voir un jour, une grande et forte Euzkadi.

  • Voir le texte en français

    Euskal gazteria geroari so, E. Goyhenetche
    Elgar 1. alea uztaila 1934, 2. orria

    [...] Etorkizunaren baitan konfiantza dugu, gure herriaren patuari fidatzen gara. Euskal herriak badu betebehar bat burutzeko, hortaz segur gaude ; betebeharra beteko du. Gure indar guziez, bihotz-bihotzetik horren alde aritzea gure eginbidea da, egun batez, Euzkadi handi eta azkar bat ikusteko.

Euskal elkartasuna

Euskal kultura eta euskara sustatzeaz gain, Elgar kazetak euskaldunen arteko elkartasun eginbidea goraipatzen zuen. Euskal etorkinak Parisera heltzen zirelarik, bertan jadanik finkatuak zirenei haien laguntzea eskatzen zitzaien. Frantziako hiriburuko bizitza ikaragarria izan zitekeela pentsa daiteke: neurrigabeko hiria, jendetza, hizkuntza… Nahiz eta Frantses estatuan egon, toki aldaketak deserriratze exotiko baten itxura zukeen. Euskal-paristar zaharrek berriei harrera ona egiten zieten beraz; azken hauen txanda heldu zen ondotik etorkin berrien laguntzeko, zerbitzu ordainez.

  • Euskarazko testua ikusi

    Solidarité basque, R. Léglise
    Président Association Professionnelle Eskualduna
    Elgar 1er numéro juillet 1934, page 2

    […] Heureusement, une planche de salut s’offre à toi. Tes aînés sont là. Ils se sont groupés et ont formé une petite colonie. En son sein tu trouveras tout. Combien il te sera bon de retrouver un peu de ton pays : la bonne humeur, les rires, la danse et les chants joyeux que tu aimes tant. Comme tu seras heureux d’y rencontrer même des amis d’enfance. Avec eux tu pourras évoquer le passé. Ce passé qui ne compte que des jours heureux. Ces pieux souvenirs feront renaître en toi l’espérance.
    Paris doté d’une telle ruche laborieuse t’apparaîtra maintenant plus hospitalier. A tes alarmes d’un instant a fait place une trêve bienfaisante. Tu connais le cœur des enfants de la Nive et de l’Adour. Tu sais bien qu’ils n’abandonnent pas une enfant de la race.
    Déjà ta montagne te semble moins éloignée et même ne te semble-t-il pas entendre l’écho de ses vallées ? Un chant joyeux monte en toi : « Guernikako-Arbola ». Chante, petit Basque, puisque tu es l’interprète de ta Patrie. Laisse déborder ta joie et que ton chant soit un signe de ralliement autour de nos couleurs.
    Plus que jamais, nous devons rester unis. Il faut qu’à ton tour tu songes à ceux qui feront comme toi. Il y aura toujours des petits Basques volages. La tradition se perpétuant à travers les âges, l’oblige. Ne sois pas un ingrat. Fais pour les autres ce que l’on fit pour toi. […]

  • Voir le texte en français

    Euskal elkartasuna, R. Léglise
    Eskualduna lan elkartearen lehendakaria
    Elgar 1. alea uztaila 1934, 2. orria

    […] Zorionez, salbamen-ohol bat aitzinean agertzen zaizu. Zure gehienak hor daude. Batu dira eta kolonia ttipi bat osatu dute. Haren baitan dena aurkituko duzu. Zein gozo izanen zaizun zure herri miko bat atzematea: horrenbeste maite dituzun umore ona, irriak, dantza eta kantu alaiak. Zein zoriontsu izanen zaren haurtzaroko adiskideak bertan atzemateaz. Haiekin iragana aipatzen ahalko duzu. Egun zoriontsuz bakarrik betetako iragan hori. Oroitzapen kartsu horiek itxaropena berriz piztuko dizute.
    Parise halako erlantza langileaz hornitua begitartetsu ageriko zaizu. Une bateko asaldatzeak geldialdi onuragarriari tokia utziko dio. Errobiko eta Aturriko haurren bihotza ezagutzen duzu. Arrazako haur bat ez dutela bere gisa uzten badakizu.
    Dagoeneko zure mendia ez zaizu hain urrun iduritzen eta hango aranetako oihartzuna entzutea ez al zaizu iduritzen? Kantu alai bat hazten da zure baitan: « Gernikako-Arbola ». Kanta ezazu, euskaldun ttipi, zure aberriaren abeslaria baitzira. Zorionez gainditua izan zaitez eta zure kantua gure koloreen inguruan  elkarretaratzeko keinua izan dadila.
    Sekulan baino gehiago, batuak egon gaitezen. Zu bezala eginen dutenei pentsatu behar duzu. Euskaldun ttipi buruarinak izanen dira beti. Urteetan zehar irauten duen ohiturak behartzen zaitu. Ez zaitez izan eskergabea. Egizu besteentzat zuretzat egin genuena. […]

Euskalduna elkarteak lan sail bat zaukan gainera. Hautagaitza bulego baten gisara, Pariseko enpresaburuen lan eskaintzak jasotzen zituen alde batetik eta euskal etorkinen lan galdeak bestetik. Euskal langileak aholkatzen zituen lehentasunez, beraien gaitasun bereziengatik, nola ez zintzotasuna eta kuraia.  Hara nola euskaldun anitz lanpostuetan kokatzen lagundu zituen.

Goi mailako gaiak

Adituen ekarpenak

Gorago aipatu bezala, Paul de Rocca-Serra Legarralde eta Carlos d’Orcasberro bere lehengusua Elgar kazetaren sortzearen akuilariak izan ziren. Artikulu gehienak izenpetzen bazituzten ere, izen handiko beste luma zenbaiten parte hartzea azpimarratzekoa da. Zutabegile guziak Euskaltzaleen Biltzarraren eragingunekoak edo hurbilekoak ziren naski; hauetarik bi Eugène Goyhenetche eta Georges Lacombe ziren.
Eugène Goyhenetche historialariak artikulu batzu argitaratu zituen kazetan. Abertzaletasunaren bide erakusle bat izanik ere ez zuen arras bat egiten kazetaren ikuspegiarekin, sobera kontserbadorea eta zaharkitua baitzen bere gustuko. Abertzale aurrerakoia zen Goyhenetche, ohitura, kultura eta hizkuntzari atxikia bai, fededuna ere baina Euskal Herriaren geroa gazteriaren esku uztearen alde agertzen zen.
 

Eugène Goyhenetche. Iturria: abertzale.over-blog.com

  • Euskarazko testua ikusi

    La jeunesse basque devant l’avenir, E. Goyhenetche
    Elgar 1er numéro juillet 1934, page 2

    […] Depuis plusieurs années déjà, sous l’influence de grands écrivains basques comme P. Iturralde (?), Zerbitzari, Oxobi, pour ne citer que ceux-là, un mouvement de jeune se dessinait, s’affirmait, de Mauléon à Ustaritz, de Saint-Jean-Pied-de-Port à Saint-Jean-de-Luz, les idées nouvelles se répandaient, des cercles d’études se fondaient, tout un travail de préparation s’accomplissait. Ici, à Paris, quelques étudiants, en fondant le Pariseko Eskual Ikasleen Biltzarra, affirmaient leur volonté d’associer la jeunesse intellectuelle au mouvement de Renaissance basque, et se solidarisaient avec tous les Basques, qu’ils fussent de Bilbao, de Buenos-Aires ou de Bayonne. Ce ne fut qu’en septembre 1933, au congrès de l’Eskualzaleen Biltzarra à Louhossoa, que les nouvelles tendances se manifestèrent publiquement pour la première fois. L’élite de notre jeunesse avait tenu à affirmer sa fidélité à la vénérable société Euskalzaleen Biltzarra, et son adhésion à la Renaissance basque. Il y avait vraiment quelque chose de changé en Euzkadi ! […]

  • Voir le texte en français

    Euskal gazteria geroari so, E. Goyhenetche
    Elgar 1. alea uztaila 1934, 2. orria

    […] Bazen zenbait urte jadanik, P. Iturralde (?), Zerbitzari, Oxobi bezalako idazle handien eraginpean, hauek bakarrik aipatzeko, gazte mugimendu batek itxura hartzen zuela, bere burua ezagutarazten zuela, Mauletik Uztaritzera, Donibane Garazitik Donibane Lohizunera, ideia berriak barreiatzen zirela, ikerketa elkarteak sortzen zirela, prestaketa lan bat betetzen zela. Hemen, Parisen, ikasle batzuk Pariseko Eskual Ikasleen Biltzarra sortuz, intelektual gazteriak Euskal Pizkundean parte hartzeko nahikaria baieztatu zuen, eta euskaldun guziekin bat egin zuen, Bilbokoak, Buenos Airesekoak eta Baionakoak izan zitezen.
    1933ko irailean bakarrik, Eskualzaleen Biltzarraren Luhusoko batzarrean, joera berriak ageriki adierazi ziren lehen aldikotz. Gure gazteriaren eliteak Euskalzaleen Biltzarrari bere leialtasun agurgarria erakutsi nahi zion, eta Euskal Pizkundearen aldeko atxikimendua. Aldaketa zerbait bazen zinez Euzkadin! […]

Georges Lacombe hizkuntzalaria eta euskaltzaina zen. Eusko Ikaskuntzaren idazkari izendatua izan zen 1907n eta hortik hiru urtetara Eskualzaleen Biltzarraren lehendakaritza hartu zuen. Euskara eta euskal literatura ikertzen iragan zituen urteak ; orotarat 150 artikulu eta liburu plazaratu zituen gai hauen inguruan. Liberala eta agnostikoa zen, politikatik aski urrun zegoen eta aldi berean abertzaleengandik hurbil sentitzen zen. Euskarari buruzko zenbait artikulu idatzi zituen Elgar kazetarentzat. Lehen ale horretan adibidez, euskal aditz jokoaren ezaugarriak azaltzen ditu « Le verbe basque et le verbe français » zutabean frantsesezko egiturari parekatuz.

Kultura eta kirola

Euskal Herritik at, Euskal kulturak Parisen zuen garrantzia azpimarragarria da. Ikusgarriak, besta apairuak, « Nuits basques » deitutako emanaldi bereziak maiz antolatzen ziren XX. mende hastapenean. Alabaina, euskal dantzari eta kantariek goi mailako artisten ospea zuten; sorkuntza artistiko herrikoia eraldatu zuten, ballet eta opera nobleak muntatuz. Gainera, euskaldunen besta zaletasuna jakina zen, egunsentiraino luzatzen ziren gaualdien giroa ezaguna zen. Arrats mundano horiek paristarrei atsegin zitzaizkien.

Gernika talde famatua aipa dezakegu bereziki. Paul Legarralde musikegileak sortu zuen 1932n. Hastapenean Errepika deitzen zen bainan alemanek suntsitu zuten Arabako hiriburuaren omenez izenez aldatu zuen 1937n. Iparraldeko eta Hegoaldeko musikari, kantari eta dantzariak biltzen zituen. Artista ospetsu ainitzek lehen urratsak eman zituzten Gernika taldean, André Dassary eta Luis Mariano besteak beste.

  • Euskarazko testua ikusi

    Le banquet de la chorale, IKUSIDUT
    Elgar 1er numéro juillet 1934, page 4

    Impatiemment attendu, le banquet a eu lieu le dimanche 3 juin.
    La journée avait été dure. Concert au Jardin d’Acclimatation. Le soir, concert au Parc de Choisy-le-Roy. Et à 11 heures (23 heures) bien passées, au Cabaret de la Mère Grégoire, dans l’auberge historique dirigée avec tant de maestria par l’ami Etchegorry et sa délicieuse Française de femme, les vingt-deux chanteurs se mirent à table devant l’excellente soupe, la pipérade, etc., etc.
    M. Georges Lacombe, l’ami dévoué, présidait les agapes. M. Delzangles nous avait fait la bonne surprise de venir, ainsi que le sympathique Dr Chappert, naturalisé sous le nom de Chapelgorri.
    Tous étaient là : autour du chef, Roccaserra-Légarralde se groupaient les ténors Prévost, Lévêque, Flynn, Hirigoyen, Alamon, les barytons Borthayre, Bertrand, Ihitsague, Havard, d’Orcazberro (qui remplit, en outre, les fonctions de speaker et d’administrateur), la basse Gallastegui et les charmantes soprani et alti Mmes et Mlles Ihitsague, Bertrand, Arla, Prudont, Epherre, Indabure, Zubillaga, Jeanne et d’autres qu’on oublie.
    Mme Irigoyen, Mlle Bach, d’autres encore étaient là.
    Ce fut une fête magnifique, une fête d’entente, d’amitié, d’estime, d’amour du pays basque. On but, on chanta, on savoura l’excellente cuisine d’Etchegorry.
    On dansa au son du chiroula. Et depuis longtemps déjà il faisait jour quand, avant de se séparer, le « gora ta gora Euzkadi » et le « guernikako arbola » furent religieusement interprétés.

  • Voir le texte en français

    Abesbatzaren besta apairua, IKUSIDUT
    Elgar 1. alea uztaila 1934, 2. orria

    Berantetsirik igurikatua, besta apairua ekainaren 3n igandean iragan da.
    Eguna luzea izan zen. Jardin d’Acclimatation baratzean kantaldia. Arratsean, Choisy-le-Roy-ko parkean kantaldia. Eta 11ak (23ak) ongi pasa, Mère Grégoire Kabaretean, Etchegorry adiskideak maisutasunez eta bere emazte frantses xarmagarriak atxikitzen duten ostatu historikoan, hogeita bi kantariak mahaian jarri  ziren eltzekari ezin hobe, piperada, etab., etab. aiztinean.
    Georges Lacombe jaunak, adiskide onak, ohorezko tokia zuen. Delzangles jauna ikusteko ustegabe ona ukan genuen baita ere Chappert mediku maitagarria, Chapelgorri berriz bataiatua.
    Denak hor ziren: Roccaserra-Légarralde abesbatza-buruaren inguruan bildu ziren Prévost, Lévêque, Flynn, Hirigoyen, Alamon tenorak, Borthayre, Bertrand, Ihitsague, Havard, d’Orcazberro (aurkezle eta kudeatzaile karguak hartu zituenak gainera) baritonoak,  Gallastegui apala eta Ihitsague, Bertrand, Arla, Prudont, Epherre, Indabure, Zubillaga, Jeanne andere eta andereño soprano xarmagarriak eta ahanzten ditugun beste batzu. Irigoyen anderea, Bach andereñoa, eta beste batzu hor ziren.
    Besta zoragarria zen, elkar aditze, adiskidetasun, errespetu, Euskal Herri zaletasun besta bat. Edan genuen, abestu genuen, Etchegorryren sukaldaritza bikaina ahogozatu genuen.
    Xirularen doinuen gainean dantzatu genuen. Eta argia zen aspalditik, elkar utzi baino lehen « gora ta gora Euzkadi » eta « guernikako arbola » arta handiz kantatu genituelarik.

Euskal kulturaren beste ezaugarria pilota da. Eugène Goyhenetchen erranen arabera, euskal zibilizazioaren bi zangoetarik bat pilota da, bigarrena fedea izanki. Ez da harrigarri beraz Elgar kazetaren atal oso bat kirol horri eskaintzea. Euskal Herriko eta hiriburuko pilota lehiaketen emaitzen berri emana zen.

  • Euskarazko testua ikusi

    La jeunesse basque devant l’avenir, E. Goyhenetche
    Elgar 1er numéro juillet 1934, page 2

    […] Seuls demeuraient intactes deux caractéristiques de notre race : la foi, d’abord, la foi ardente de Saint François-Xavier et de Saint Ignace de Loyola, défendue par  un clergé admirable et un peuple profondément croyant ; la pelote, ensuite, jeu national, expression du génie de la race, défendue par la grande Fédération de Pelote Basque. […]

  • Voir le texte en français

    Euskal gazteria geroari so, E. Goyhenetche
    Elgar 1. alea uztaila 1934, 2. orria

    […] Gure arrazaren bi ezaugarri soilik hunkigabeak gelditzen ziren: fedea, lehenik, San Frantses Xabierren eta Loiolako San Inazioren fede kartsua, elizgizon miresgarriek eta herri barnaki fededunak zaindua ; pilota, ondotik, aberri kirola, euskal arrazaren jitearen adierazpena, Euskal Pilotaren Federazio handiak zaindua. […]  

Parisen berean hainbat pilota plaza eta trinketa baziren, pilota elkarteak ere andanaka. Erran gabe zoan euskaldun oro pilotan aritu behar zela, eginbide bat bezala kasik, talde batzuen baitan ala lagun artean.

  • Euskarazko testua ikusi

    Comment faire pour jouer à la pelote basque à Paris ?
    Elgar 1er numéro juillet 1934, page 3

    Pour jouer à la pelote en trinquet toute l’année, il y a le Club de Pelote Basque de Paris, qui dispose du trinquet de la rue Cavalerie ; club argentin à ses débuts, il s’est transformé par suite de circonstances extérieures et groupe maintenant un assez grand nombre de Basques et de sympathisants : le secrétaire général, M. Ducasse vous donnera tous les tuyaux voulus.
    Si, pris par vos affaires, vous ne disposez pas de suffisamment de temps pour profiter des avantages offerts par le Club et si, cependant, le trinquet vous tente, vous avez : l’Union des Amateurs de Trinquet, groupant un certain nombre de joueurs de pelote à main nue, à pasaka, à pala ancha, qui disposent du trinquet certains jours : le dimanche après-midi et le mardi soir en principe. Pour tous renseignements, MM. Ducasse ou Alamon.
    Mais le fronton, me direz-vous ? J’y arrive, et pourtant vous êtes impardonnable si vous n’y jouez pas déjà. Tous les grands clubs de la capitale ont des sections de pelote basque. Oyez plutôt :
    L’Eskualduna, avec Idiart ;
    Le Réveil Basco-Béarnais, avec Labarde, Gastarriet ;
    Le Stade Français, avec Darrigrand ;
    Le Racing Club de France, avec Failliet ;
    Le S.C.U.F., avec P.U.C. ;
    Les Pelotaris Amateurs, avec les Licolle ;
    La S.A.M., avec Domcey ;
    L’U.S. Métro, avec Lacroix ;
    Le P.U.C. et les Etudiants Basques, avec Alamon, et j’en oublie.
    Si vous n’y jouez pas déjà, c’est à désespérer !

  • Voir le texte en français

    Nola egin pilotan jokatzeko Parisen ?
    Elgar 1. alea uztaila 1934, 3. orria

    Trinketean pilotan jokatzeko urte guzian zehar, Pariseko Euskal Pilota Kluba bada, Cavalerie karrikako trinketea erabil dezakena ; argentinar kluba hastapenean, kanpoko gertakarien ondorioz eraldatu dena eta gaur egun euskaldun eta zale anitz biltzen dituena : Ducasse jaunak idazkari orokorrak nahi aholku guziak emanen dizkizu.
    Lanpetua baldin bazira, Klubaren abantailetaz gozatzeko denborarik ez baduzu eta hala ere trinketean jokatu nahi  baduzu : Trinketa Zaleen Batasuna bada, esku huska, pasaka, pala antxa pilotari zenbait biltzen dituenak, egun batzutan trinketa badutenak: igande arratsaldetan eta asteart arratsetan ontsalaz. Xehetasunentzat, Ducasse edo Alamon jaunak.
    Eta pilota plaza, erranen didazu ? Hortara nator, eta alta barkaezina da ez bazira dagoeneko han ari. Hiriburuko klub handi bakoitzak euskal pilota taldea dauka.
    Adi preseski:
    Eskualduna, Idiart-ekin ;
    Réveil Basco-Béarnais, Labarde, Gastarriet-ekin ;
    Stade Français, Darrigrand-ekin ;
    Racing Club de France, Failliet-ekin  ;
    S.C.U.F., P.U.C.-ekin  ;
    Pelotaris Amateurs, Licolle-ekin  ;
    S.A.M., Domcey-rekin  ;
    U.S. Métro, Lacroix-rekin   ;
    P.U.C. eta Euskal Ikasleak, Alamon-ekin, eta ahanzten ditut.
    Ez baldin bazira jadanik ari, etsigarria da!

Iragarkiak : jatorri euskalduna, balio erantsia

Lan aipamenetatik aparte, erredakzioak hainbat lan iragarki agerrarazten zituen. Euskaldunak euskaldunei mintzo ziren hemen ere. Frantziako hiriburuko lantegiek eta ostatuek euskal paristarrak erakarri nahi zituzten. Era berean, Parisetik sorterrira bisitan joaten zirenak ere begiztatuak ziren eta Euskal Herriko profesionalek haiei zuzendu iragarpenak zabaltzen zituzten. Euskal nortasuna kalitate froga zen orduan, fidagarritasun marka bat. Euskaldunen artean tratua trenkatzea gomendatua zen jukutriarik ez izateko agian, hitza hitz elezaharra lege. Nolazpait, herrikideen arteko zerbitzu trukaketa herriaren aldeko indarra zen.