Les rémèdes

Voir le document original sur le site Gallica

Ceci est lune transcription partielle d'un chapitre du "Recueil de recettes diverses, en basque, par Bidave" (FCB-117) détenu à la BnF.

Voir une présentation complète du manuscrit ici : http://www.bilketa.eus/fr/collections/notre-selection/1826-guerir-grace-au-romarin-aux-pierres-et-a-la-peau-de-serpent

Le remède aux douleurs oculaires

Begietako minaren erremedioa (Beguietaco minaren erremedioua)

- Dio Erramec har eçac oillararren guibella eta charadonaren houra eta ezty apitobat trempa içac apitobat eta harez unta içac beguiac eta bista ginen çaic.

  • Dio Erramek har ezak oilarraren gibela eta karduaren ura eta ezti pixka bat, trenpa itzak pixka bat eta harez unta itzak begiak eta bista jinen zaik.
  • Errame dit prends un foie de coq et une eau de chardon et un peu de miel, laisse tremper un peu et de cela [?] les yeux et la vue te reviendra

- Dio orano har deça apiouaren houra eta onxa jouric houra idoki eçoc eta har eçac mahax arnou choury houn batetaric chortabat eta nahas itçac algarreky eta apurtobat pausatcera utcy eçac eta beguiac chahaturen deritçac miraculusky

Le remède pour soigner les douleurs des oreilles

Belarrietako minaren sendatzeko erremedioa (Beharrico minaren sendotceco erremedioua)

- Dio Anicenac har deça erramu ostoua joric haren houra eta eçarbeçain barna eta entçutia galcen baduc eracarriren daic.

  • Dio Anicenak har dezan erramu hostoa jorik haren ura eta ezar ahal bezain barna eta entzutea galtzen baduk erakarriko daik.
  • Anicena dit qu’il prenne le jus d’une feuille de laurier broyé et le mette le plus profondément possible et s’il perd l’ouïe, elle lui reviendra.

- Dio Auctor hounec berac har deça canela eta eçar deça beharian eta sendoturen çaic beharrico mina coin beita medecina orotan gagnety (mal de terre).

Le remède au mal de tomber

Erortzeko minaren erremedioa (Erorteco minaren erremedioua.)

- Erorteco minaren sendotceco dio Sistoc har eçac harçaren guibella eta trempa eçac hourian eta hour houra eman eçoc edaterat eta sendoturenduc.

  • Erortzeko minaren sendotzeko dio Sistok, har ezak hartzaren gibela eta trenpa ezak urean eta ur hura eman ezak edatera eta sendatuko duk.
  • Sisto, dit que pour soigner le mal de tomber, prends un foie d’ours et fait le tremper dans de l’eau et fait boire cette eau et il guérira.

- Dio orano Bohorraren eznety edaten badu sendoturen dela

- Dio orano har diça oillarraren guibella eta jo itçac eta trempa hourian eta guero edan eçac hour houra sendoren iz bena beguiraic bederaçu egunez houric ez edan

Le remède aux maux de ventre

Sabeleko minaren erremedioa (Sabelleco minaren erremedioua)

- Dio Diacordeseq har eçac oxouaren tripa eta erra eçac eta erhaux houra eman eçoc edaterat eta miraculosqui sendoturen duc.

  • Dio Diacordesek har ezak otsoaren tripa eta erre ezak eta errauts hura eman ezok edatera eta mirakuluz sendatuko da.
  • Diacordes dit prends des tripes de loup et fait les griller et donne-lui à boire cette cendre et il guérira miraculeusement.

- Dio Jramec eman eçoc orainaren adarra erhausturic edatera çorcy egunez eta sendoturen duc sabeleco min orotariq

Le remède pour tuer les vers

Zizareen erailtzeko erremedioa (Chicharien erhaiteco erremedioua)

- Dio jracaliac har eçac olio minagre chorta batequi nahasiric eman eçoc edatera egunaz eta hillen dutuc chichariac

  • Dio Irakaliak har ezak olio minagre sorta batekin nahasirik, eman ezok edatera egunaz eta hilen dituk zizareak
  • Irakalia dit prends de l’huile mélangée à une goutte de vinaigre, donne-le lui à boire de jour et les vers mourront.

- Dio Giraldoc har eçac arhamenta houra eta ahuntz ezniarequi nahasiric edan eçac eta hilen dutuc chichariac

  • Dio Giraldok har ezak menda ura eta ahuntz esnearekin nahasirik edan ezak eta hilen dituk zizareak.
  • Giraldo dit prend du jus de menthe mélangé à du lait de chèvre, bois-le et les vers mourront.

Le remède pour les femmes ayant des douleurs au sein

Titietan min duen emaztearen erremedioa (Emazte titietan mindienaren erremedioua)

- Dio har deca li acy apurtobat eta jo eçac eta trempa oliouan eta ecar eçoc emplastu thitietan gagnen eta meharturen ceritçoc.

- Dio Diascoridiosec balin plaga balin badu har eçac ahuez bagaca saldocobat eta egos içac oliouan eta mahax arnouan eta hartaric emplastu bat eguinic eçar eçoc thitian gagnen sendoturenduc.

- Dio Constantinoc har eçac babaren jryna eta arraulce chourincou algarrequi nahassiric egineçoc emplastu bat eta ecar eçoc titietan gagnen berhala sendoturen ciçote

  • Dio Constantinok har ezak babaren irina eta arroltze zuringoa elkarrekin nahasirik egin iezaiok enplastu bat eta ezar iezaiok titien gainean berehala sendatuko zaizkiek
  • Constantino dit prends de la farine d’haricot et un blanc d’œuf mélangés ensemble, fais lui un emplâtre et mes lui sur les seins ils vont guérir immédiatement.

Le mal de tomber

Erortzeko mina (Erorteco mina)

- Dio Aucenac nouen ere lehenic gaitz hounec harturen beitu jhourere compagnan ordian badu lehenic ordian jdoqui eçoc esqueneco osquia eta berac ezpadu jdocac osquia eta aurina eguin eçac osqui hartara eta eman eçoc edatera eta gaitz houra etcioc haboro ginen eta jaiquiren duc berhala.

- Dio esparimentaçaliac atçaman eçac sator bat eta eçar eçac thipica berry batetan barnen gagnety orhe bouchi batez tapaturiq lanhoriq jalqui etaquion beçalla eta eçar eçac suez flaman edo labian eta idortu denian erhauxeçac eta har edaterat saldan edo hourian eta sendoturen duc.

  • Dio esperimentazaleak atzeman ezak sator bat eta ezar ezak tupina berri baten barnean, gainetik ore busti batez tapaturik, lanorekin jalgi ez dakion bezala eta ezar ezak suez sugarretan edo labean eta idortu denean erraustu ezak eta har edatera saldan edo urean eta sendatuko duk.
  • L’expérimentateur dit trouve une taupe et mets la dans une nouvelle marmite, recouvert de pâte humide de manière à ce que rien ne ressorte et mets le à cuire à la flamme ou au four et quand il est sec broie-le et prends le à boire dans de la soupe ou avec de l’eau et tu guériras.

Recherche

Rechercher un document

Rechercher un article