2026-05-17T18:31:58Zhttps://www.bilketa.eus/in/rest/oaioai:www.bilketa.eus:ark:/27020/Anpersana-101ALL2026-05-15T16:17:32Z A Mademoyselle Mademoyselle Marie Harboure, demeurent ches Monsieur de Laborde, trezorier du Roy. Louizbourq. Donibanen egina, martxoanen 13. Ene haur maitea, eztinat faltatu nahi hiri ene berrijak markatu gabe, zenak erraten baitun eztunala aspaldijon gure berririk izatu ; hanbat gastoago guretzat. Nik egin dauzkinat beti untzi guzietan letrak, eta hik ez izatu. Eztun, beraz, ene faltarik. Egorri dinat bat Lantzekaneturekin,bertzea hire kusina defuntubarekin, zenak etorri baitzen Miselekin Baionarat, gasoa, eta egorri naunan harekin berainkin mantalina Angeletakoa ungi fina, bere erribana eta zirikubarekin, zenak hire matantak Xurunekoak kutxan sartu omen baitzuben ; eta bertze bi letra Patineneko Ziburuko premubarekin, zenak egun Angeletarran baita, gasoa. Ene haur maitea, badin hil hunen hogoi eta seiean etxetit partitu hintzela egundano hirur urte. Egundano eztinat izatu oren laurden baten errepausurik. Bazakinat guzijak ene faltat direla, zenak ene bekatubak handijak baitire, banan esparantza dinat Jenkoak miserikordia izanen dubela nitaz, zergatit ene uste guzijan ungi hartzen tinat, eta aditzen tugunaren arabera eztela posible salbatzea hemen, non eztugun bekatuba purgatzen. Beraz, esparantzan nijagon Jenkoak eztauzkidala bi pena emanen. Ene haur maitea, Dominika komentuban ezkibaz kutsaturik etxerat etorri zijaetanen. Gan tzen hirur ilabeteren buruko marraskaz, eta ni gaitzarekin eta gabearekin. Anaia Bisentek ikusirik ene sangrin handija hamabortz libera eman zitinan bere bartetit saflentzat, eta orano hanitz behar. Aita Laurentzek aiturik ene dolore handijak etxerat etorri zitzaitanen bera bere pesunan, gaisoa eskeletarik, eta gan nintzenean, hura : “Non tzare, ene afijitu gasoa ? Hartzazu kuraie, izanen dut nik zure habraren sendatzekoa behar den guzija”. Eman zinan azkenean parruka eta sapela eta galderdi pare berrijak ; eta Begizuribaitakoek neroni ganik zapata pare berrijak eta bi atorra, oihal pezatit hek pagatzekotan. Aita Laurentzek gaztijatzen daun goraintzi, eta Jenkoari gomendatzen habela, eta letra bat egin diozanala falta gabe. Anaia Bisentet ere bai goraintzi mila-mila, eta otoizten haute nitaz oroit hadiela, Jenkoak benedikatuko habela, ene haur maitea. Ene haur maitea, badakin Ganis etxerat nola etorri zen sarpan bortz sosekin eta ezkebiaz betea bisajarano, presune etzirunan (†) bezala ; etzakinat bizirik nola egotu nintzen hura ikusi nubenean, gasoa ! Eta neroni, Jop bezala, asdipat gabe… Egundano bezala, aita Laurentzek aiturik hur'ere sendarazi zinan behar den guzija emanik, zenak bijak gosta baitire larogoi libera pasaturik. Eta nirijere sokolotat eta mazapanak eta biskotxak gaisoak egortzen zijaukidan denboratit denborara ; sekulan eztinan pagatuko haren borondatea bizi naizeno. Banan sendubek asko hortako egiten diten salbatzeko, eta hura halakoa dun. Ene haur maitea, Ganis ona gan tzunan kortsura, eta angelesek harturik etxatu ziztenen Espanijarat, Lisibona erraten dioten portu batera, zenak gasoa etorri baitzen onez berrehun lekoatan bere lagunekin pilala triste batean. Etzunan hura ikustea baizik bertze mirakulurik, buluzgorrija hurren ! Egundano bezala, Kandegiletako jaunarekin egin zunan gasoa, erraten zautalarik jea hemen zer eginen ene sangrinatzen miserija huntan, eta beti zor egiten. Ene haur maitea, Kontxarat ateratu bela egiteko eta adi, ene haur maitea, kostara Santabarrako arroka ganera guzijek etsitu geroztit Jenkoak espakatu, eta Berjina ama maiteak aiseago kondatzen daunat pasatu dudan bano ene trublea. Ene haur maitea, orai berriz gan zijaitan Baionatit ; badin partitu dela hogoi eta zortzi egun. Eztinat deusere berririk ; hementxe nijagon, Jenkoaren esparantzan, hark plazer duben guziaren errezibitzeko, ene haur maitea. Dominika abijatu zijaitan hark ere gan behar dubela kortsura. Aita Grafleti erraten zijon duakola masetereari mintzatzera, har dezala kortsura. Mintzatu dubenean baietz gogotit ere, beraz harekin zioan gasoa : “Orai laster, ene ama maitea, guretzat eztutzu aski. Arrebak egortzen tuben diru guzijak eta zerori miserija hortan, asaiatu behar dut nik ere zure laguntzera”. Ene haur maitea, izatu tinat behin hirur hogoi libera, eta bertze behin larogoi libera. Eztauzkinat gaztijatzen ene sangrin guzijak, zergatit hi urrun baitaut eta badinat hire beharra Jenkoak uzten nabeno. Ene haur maitea, Begizuribaitako Marilantat pertsekutatuba nijalabin, izaten dudala diruba franko hireganik, eta paga dezadala edo hi gaztija haren pagatzeko hik egortzeaz, badakinala dirubak eman zaukinala guretzat. Fantesijan sastuba dun letra egin dautela, eta hik ez errepustarik egin nik pakatzen tinat guzijak, Jenkoak nahi baitu horla. Estebenik goraintzi mila, eta egortzen dau bileta bat letra hunen barnean, Lahitunen semijarentzat, erran dionazala pagamendu hori egin dizozala, zor justuba duben bezala. Ene haur maitea, Ganisek eta Ganabrak izatu diten disputa, Ganabrak aitu dubela ezkontzen haizela toki guzijetan, eta Ganisek ezetz, eta nik eman dinat bakea, Jainkoaz landan ni ama naizela, eta nik jakin behar dudala lehenik, eta orduban jakinen dutela jea hala den. Ez ala bai, Jenkoak erakutsiko daun zer egin, eta Berjina maiteak agijan ene otoitza adituko din, ene haur maitea, hiri zer ispira. Goraintzi osaba Sastiluri, mila damu dudala, haren afezioneaz guzijak Jenkoak ukitu nahi gaitubela ; haren familak osasuna dubela. Ene haur maiteak, goraintzi Granganek eta Ganisek, erran zijautanen hire goraintzijak emateko falta gabe. Dominikak ere goraintzi mila-mila, eta Jenkoari gomenda dizinala. Ganabrak ere mila-mila goraintzi, eta ganerako ahaide eta adiskide guzijek. Ene haur maite-maitea, gelditzen naun hire ama mait-maitea tonbarano. Mari Darburu. Ene haur maitea, enakinan nola eman mila zazpi ehunak.La mère, Mari Harburu, écrit à sa fille, Marie Harboure (sans doute Duhalde), une longue lettre et lui dit lui avoir envoyé une lettre pour elle par chaque bateau, par Lantzekanea, par une cousine défunte depuis lors, qui était venue à Bayonne avec Misel, lettres que sa fille ne semble pas avoir reçues. Elle lui a envoyé aussi des vêtements dans la caisse de Xurunea, et deux lettres avec le fils de Patinenea de Ciboure, lequel est pris par les Anglais. La mère rappelle à sa fille qu'elle est partie depuis trois ans et elle ne passe pas un quart d'heure sans penser à elle et demande aide à Dieu. Dominika a eu une maladie au couvent, et le frère de l'auteur Bisente lui a donné de l'argent. Le père Laurentz aussi, qui lui transmet ses salutations. Ganis est rentré à la maison dans un triste état et pauvre alors qu'elle-même est comme Job, sans un sou. Ganis était en course, il fut pris par les Anglais, débarqué à Lisbonne d'où il est revenu à pied quasi nu. Un bateau dans la baie Concha s'est jeté sur Santabarra (Barbara ?) sans qu'il y ait eu de victimes, par miracle. Dominika est parti, disant qu'il irait à la course, par l'intermédiaire du père Grafle pour gagner un peu d'argent pour sa mère (l'auteure). Celle-ci se dit persécutée d'autant plus que sa fille ne répond pas à ses demandes. Ganis et Ganabra se sont disputés sur le fait d'avoir entendu qu'elle (la récipiendaire) allait se marier. L'auteure déclare être la seule à devoir connaître ce qui est vrai. Dieu et la Sainte Vierge aideront sa fille à décider au mieux. Salutations diverses, à l'oncle Sastilu, et salutations de Grangan, Ganis, Dominika, Ganabra.https://www.bilketa.eus/ark:/27020/Anpersana-101Darburu, MariIKER, -1757-03-13<p>Une mère du Labourd écrit à sa fille vivant à Louisbourg au Canada. La lettre, convoyée par un bateau parti de Bayonne, fut saisie durant la traversée par la marine anglaise en 1757.</p>textmanuscritmanuscripthttps://anpersana-prod.univ-pau.fr/files/original/58ec421db248c6e67b16c34b3204b335.pdfhttps://anpersana-prod.univ-pau.fr/files/original/5e2a4d105060fca4d03207495a0d69cd.pdfhttps://anpersana-prod.univ-pau.fr/items/show/101vignette : https://www.bilketa.eus/in/rest/Thumb/image?id=ark:/27020/Anpersana-101&mat=manuscriptbaqLettres en basque du navire Le Dauphin (1757)CNRS IKER (UMR 5478) - AnpersanaDonibane Lohizune (Lapurdi)Saint-Jean-de-Luz (Pyrénées-Atlantiques)ItsasketaNavigation maritimeEuskara (euskalkiak)Langue basque (dialecte)Euskara (euskalkiak - lapurtera)Langue basque (dialecte labourdin)FilologiaPhilologieGutuneriaCorrespondanceFamiliaFamilleLuipo'lk (Kanada)Louisbourg (Canada)Zazpi Urteko Gerra (1756-1763)Guerre de Sept Ans (1756-1763)Le Dauphin itsasontziko euskarazko gutunak (1757)Lettres en basque du navire Le Dauphin (1757)Lettre de Mari Darburu à Marie Harboure