2026-05-18T00:26:48Zhttps://www.bilketa.eus/in/rest/oaioai:www.bilketa.eus:ark:/27020/Lapurdum-1308ALL2025-03-17T18:10:27Z https://www.bilketa.eus/ark:/27020/Lapurdum-1308Orpustan, Jean-Baptiste (1934-....)IKER, Lapurdum 13082009-06-01Jende izendegia aroz aro, mendez mende aldatzen da, Euskal-Herrian orotan bezala. Hemen agertzen da zein ziren Baxe-Nabarreko eta Zuberoko izenak, izen " ttipi " edo bataio-izen alde batetik, izengoiti bertzetik, hamalaugarren mende hastapenean. Orduko dokumentoetan, 1305 eta 1350 artean, bildu dira mila-ta baderatzijendeen izenak, herriz herri zenbait aldiz (Erango, Bastida), ibarrez ibar gehienetan, eta Zuberoa berex doku-mento bakar baten arabera (1337-38). Gizonak baitira gehienetan agertzen, edo herri-ibarretako biltzarrekide, edo zerga biltzale ala emaile, edo auzilari, ezta aurkitu aro ephe bereko lauretan-hogoi-ta hemeretzi emazte izendatu baizik : hamarretarik bat, guti duda-rikgabe, aski bizkitartean Erdi-Aro une hortako emazte izendegiaren berezitasun batzuen mugatzeko.Lehenik ikertu dira bataio izenak, izen oraino ardura bikunakgizonetan bederen, lehe-nagoko aitizen edo " patronimiko " zeritzon bigarren izena (oraino zenbait aldiz -z edo -iz edo horrelako atzizki batez gehiturik) ezpaita osoki galdua, izen guziak lerrokatuz lehen edo bigarren izenetako erabilienetarik bekanenetaraino, herriz herri eta ibarrez ibar errana den bezala. Nahiz gauza ezaguna den izen azterlarien artean, orhoitarazten da zein den izenguzien etimologia, leheniklatinetik (hebreotikhartuakbarne) heldu direnena, gero etorkiz germanikoena, azkenik euskarari edo bederen lekuko hizkuntza eta izendegi zahar-rari zor diren hiruzpalauena.Gero heldu dira izengoitiak, bakarrik Baxe-Nabarran bilduak, hauk ardura euskaraz-koak, barneko herri eta ibarretan bederen, bataio izenak, aro beretan hego Europan eta bereziki Gaskoinia inguruetan zerabiltzaten izen ohituak direlarik.Aro hortako izen guziak bilduz ahal badateke, herriz herri eta euskal eremu osoan, ait-zineko ala ondoko izendegia berdin mugatuz eta aztertuz, erakusten ahalko da zein izan den, aroz aro eta lekuz leku, jende izendegiaren ixtorioa, eta ikertuko zerk ekarri dituen aldatzeak eta " modak ".https://journals.openedition.org/lapurdum/1308https://journals.openedition.org/lapurdum/pdf/1308vignette : https://www.bilketa.eus/in/rest/Thumb/image?id=ark:/27020/Lapurdum-1308&mat=articleNumfrehttps://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/Pays basque (France)Basse-NavarreSouleonomastiquetoponymiepatronymiefamilleanthroponomastiqueAnthroponomastique médiévale en Pays basque : Prénoms et surnoms en Basse-Navarre et Soule au début du XIVe siècle (1305-1350)