2026-05-18T00:36:53Zhttps://www.bilketa.eus/in/rest/oaioai:www.bilketa.eus:ark:/27020/Lapurdum-1812ALL2025-03-17T18:10:17Z https://www.bilketa.eus/ark:/27020/Lapurdum-1812Orpustan, Jean-Baptiste (1934-....)IKER, Lapurdum 18122010-09-01XIII-garren mendean Nabarrako errege Zantxo Azkarra hil eta (1234), haren iloba Thibalt edo Thibaud Xampañako kondeak ukan zituen Nabarrako korona eta erresuma. Berehala gataskak hasi ziren orduan Angeleterrako erregeren meneko ziren Baiones eta Lapurtarren eta Nabartarren artean : artalde eta abere bahitze larre-mendietan, untzietan zeramatzaten salgai ebaste eta zergatze Baionan eta portu angelesetan... Gauzak oraino gaixtatu ziren, bertze guzien artetik Garroko jauregia, hango jaunak Thibalten zerbit-zuan izanez, Baionesek hartu nahi ukan zutelarik. Agaramunteko jaunak aldiz Nabarrako erregeri berak eta aitzinekoek eman hitza janik, Thibalt bere arma-darekin sartu zen, Oztibar eta Amikuzen gaindi, Agaramuntiarren Erreitiko jauregiaren setiatzera. Bide nabar edo handik landa, Baxe-Nabartar (gehie-nik Arberoar eta Ortzaiztarrak, Garazi eta Baigorriko jaun zenbait bere muti-lekin lagun) eta Nabartarrek, errege buru, suntsitu zituzten Lapurdiko gaztelu, jauregi eta herri gehienak etxez etxe : Hazpane 'ta Uztaritzetik Urruñara, Milafrangatik Bardozeraino.Bakea egin zelarik 1248-ko azken egunetan, alderdi bakoitzak eman zituen paperrean gertakari horietan jendeak jasan zituen galtze guziak : jende hiltze, abere bahitze eta ebaste, etxe erretze, salgai eta diru galtze... Hortako 1249 hastapenean egin zen inkesta gelditzen da Erdi-Aroko Lapurdi eta Baxe-Nabarreko bizi molde, etxe eta jendearen ezagutzeko izan daitekeen lekuko-tasun baliosena, bereziki bi gaietan : 1) gehienak oraino ezagunak diren ainitz etxe izen hor agertzen baita, jabe eta egoiliarrekin, lehen aldikotz, 2) baita-kigu hortik zer ziren orduko sal-erospenen harat-hunatak, Irunetik Baionara, Baionatik Angeleterrako portuetara, zer salgeiak (oihal, larru, arrain...), zer etxe eta gauzen balio zuzenak, zer zerabilzaten diru motak, eta holako ainitz xehetasun. Inkesta horren bi zatiak emaiten dira hemen frantseserat itzulirik : Baiones eta Lapurtarrena latinetik, Baxe-Nabartar eta Nabartarrena gazte-lera, gaskoin eta frantses zaharretarik.https://journals.openedition.org/lapurdum/1812https://journals.openedition.org/lapurdum/pdf/1812vignette : https://www.bilketa.eus/in/rest/Thumb/image?id=ark:/27020/Lapurdum-1812&mat=articleNumfrehttps://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/onomastiquetoponymieHistoire et onomastique médiévales.L'enquête de 1249 sur la guerre de Thibaud I de Navarre en Labourd